به گزارش خبرآنلاین البرز و به نقل از ایرنا ؛ تالاب صالحیه با وسعت حریمی افزون بر ۴۸ هزار هکتارشامل ۱۶ هزار هکتار در حوزه استحفاظی البرز و ۳۲ هزار هکتار در دشت اللهآباد قزوین نگین زیستمحیطی کمنظیر منطقه مرکزی کشور محسوب میشود؛ پهنهای راهبردی که روزگاری نه چندان دور، فرودگاه امن بیش از ۱۱۰ گونه پرنده بومی و مهاجر و مامن ۲۶ گونه پستاندار، ۲۷ گونه خزنده و ۲ گونه دوزیست بود.
با این حال، احداث غیراصولی کانال زهکش در دهههای گذشته که قرار بود اراضی پیرامونی را اصلاح کندبه بزرگترین تهدید تالاب بدل شد و با مکش رطوبت سفرهها و روانآبها، روند خشکی صالحیه را شتاب داد؛ پدیدهای که خاک حاصلخیز منطقه را به کانون شماره یک ریزگردهای نمکی و بحران هوای پاک برای میلیونها ساکن البرز، تهران و قزوین تبدیل کرد.
از فرود فلامینگوها تا هجوم غبار؛ بازخوانی یک میراث طبیعی
تالاب صالحیه در گذشتهای نهچندان دور، شاهراه مهاجرت و زیستگاه امن پرندگان شاخص آبزی و کنارآبزی همچون درنا، غاز خاکستری، فلامینگو، خوتکا، فیلوش، آنقوت، تنجه و انواع حواصیل بود و در اراضی خشک پیرامونی آن گونههای نادر و تحت حفاظتی نظیر هوبره، سنقر، بالابان، سارگپه و دال در کنار گوشتخوارانی چون گرگ، کفتار، گربه وحشی، سیاهگوش و کاراکال تردد داشتند.
خشکیدگی این پهنه آبی در سالهای اخیر نه تنها به کوچ اجباری این پرندگان انجامید بلکه بستر رسی و شورهزارهای دشت نظرآباد را مستعد خیزش تودههای گردوغبار کرد؛ خطری که با اقدامات اخیر و انسداد کانال خروجی، امیدها برای احیای پوشش گیاهی بومی و تثبیت بیولوژیک خاک را دوچندان ساخته است.
کارشناسان محیط زیست معتقدند نجات نهایی این پهنه فرامنطقهای نیازمند هماهنگی مستمر بینبخشی میان دستگاههای اجرایی استانهای البرز و قزوین و تخصیص منظم حقابههای زیستمحیطی از حوضههای بالادست است گامی که با مسدودسازی این زهکش مرگبار، نخستین خشت آن با استحکام بنا نهاده شد.
هم افزایی برای نجات تالاب صالحیه
از آنجاییکه تالاب صالحیه یک زیستبوم فرامنطقهای است و مدیریت آن نیازمند استمرار اقدامات احیایی، پایش مستمر وضعیت آب و خاک و هماهنگی میان دستگاههای متولی در ۲ استان البرز و قزوین می باشد ، از این رو اجرای طرحهای پایلوت باید به عنوان بخشی از یک برنامه جامع و مستمر برای بازگرداندن کارکردهای طبیعی تالاب دنبال شود.
همچنین ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گردوغبار، محدوده تالابهای صالحیه و اللهآباد را بهعنوان یکی از کانونهای دارای اولویت بالا شناسایی کرده و تدوین و هماهنگی برنامههای اجرایی برای کنترل این کانون را در دستور کار قرار داده که براین اساس اصلاح وضعیت زهکش پس از سالها نگرانی درباره خشکی تالاب صالحیه و تبدیل شدن این پهنه ارزشمند طبیعی به یکی از کانونهای تولید گرد و غبار، سرانجام عملیات اجرایی طرح پایلوت اصلاح و حذف بخشهای بحرانی زهکش تالاب صالحیه آغاز شد؛ اقدامی که میتواند نقطه شروعی برای بازگرداندن جریان آب و احیای تدریجی این تالاب باشد
پایان بلاتکلیفی حقوقی و ورود به میدان عمل
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز با اشاره به آغاز عملیات اجرایی حذف بخشهای بحرانی این کانال گفت: پس از سالها دغدغهمندی کارشناسان و پیگیریهای فشرده، سرانجام مجوزهای حقوقی لازم از سوی ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گردوغبار صادر شد تا طرح بدون مانع وارد فاز اجرایی شود.
«قربانعلی محمدپور» در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: تالاب صالحیه سالهاست تحت تاثیر ترکیبی از عوامل ویرانگر بهویژه وجود زهکش حائل، کاهش شدید حقابه های تاریخی و تخریب پوشش گیاهی دچار بحران مفرط شده است و امروز با عبور از مطالعات و جلسات نظری، کار را در بستر میدان آغاز کردهایم.
وی با اشاره به جزئیات فنی این پروژه اعلام کرد: طرح ساماندهی و انسداد زهکش در گام نخست بهصورت پایلوت با اعتباری بالغ بر ۴۲ میلیارد ریال اجرا میشود که طی آن ۲ هزار و ۵۰۰ متر از طول کانال زهکش مسدود و خنثی خواهد شد تا جریان آب درون پهنه تالابی ماندگار شود.
پایش گامبهگام برای نجات یک سپر طبیعی
مدیرکل حفاظت محیط زیست البرز با تاکید بر اینکه صالحیه تنها یک حوضچه آبگیر ساده نیست، افزود: این تالاب سپر دفاعی و طبیعی فلات مرکزی در برابر سیلابهای فصلی و کانونهای طوفان شن و گردوغبار است؛ حیات اکولوژیک این محدوده به طور مستقیم با امنیت زیستمحیطی و شاخص کیفی هوای کلانشهرهای تهران و کرج پیوند خورده است.
محمدپور تصریح کرد: اجرای مرحلهای و پایلوت طرح به تیمهای کارشناسی این امکان را میدهد که تغییرات رطوبت خاک، روند بازگشت سفرههای آب زیرزمینی، رویش دوباره پوشش گیاهی و میزان مهار ریزگردها را با دقت بسنجند و از این دادهها بهعنوان نقشه راه امتداد عملیات در سراسر طول زهکش بهره ببرند.
وی همچنین از جانمایی و تامین زمینی به مساحت یکهزار و ۲۰۰ مترمربع برای احداث پایگاه دائم محیطبانی در مجاورت تالاب خبر داد تا نظارت حفاظتی و پیشگیری از تصرفات و چرای بیرویه دام بهصورت شبانهروزی انجام گیرد.
منبع خبر: خبر آنلاین
