محسن صادقیان مدیر امور شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی البرز در گفتگو با خبرنگار البرز نیوز با تشریح آمار تولید، ظرفیت‌ها، منابع آبی، اشتغال و اولویت‌های سرمایه‌گذاری شیلات استان، تصویری روشن از عملکرد سال ۱۴۰۴ و مسیر پیش‌رو ترسیم کرد. به گفته وی، البرز با وجود تنگناهای آب و انرژی، ۲۱۱ تن فراتر از هدف برنامه هفتم ایستاده و ظرفیت نهفته ۴۵۰ تنی دیگری نیز برای فعال‌سازی آماده است.
۴۰۱۵ تن تولید،۱۰۷ درصد هدف پایه
صادقیان اظهار کرد: تولید کل ماهیان پرورشی استان در سال ۱۴۰۴ به ۴۰۱۵ تن رسید، رقمی که معادل ۱۰۷ درصد هدف پایه ۳۷۵۸ تنی است و ۲۱۱ تن بیشتر از هدف سال ۱۴۰۴، یعنی ۳۸۰۴ تن، محقق شده است. در ترکیب این تولید، ماهیان سردآبی با ۳۲۷۷ تن، معادل ۸۲ درصد کل تولید، سهم غالب را دارند. پس از آن، تولید در منابع آبی یا سدها با ۴۵۰ تن معادل ۱۱ درصد، ماهیان گرمابی با ۲۶۵ تن معادل ۷ درصد و ماهیان خاویاری با ۲۳ تن معادل ۱ درصد قرار می‌گیرند.
وی افزود: در کنار تولید گوشت، تولید ماهیان زینتی استان ۱۹ میلیون و ۳۰ هزار قطعه و تولید زالوی طبی ۱۵۰ هزار قطعه گزارش شده است.
صادقیان گفت: تولیدکنندگان استان در ۳۱ واحد تولیدی موفق شدند انواع ماهیان زینتی شامل آنجل، گورامی دوخال، گورامی بهشتی، دارف عسلی، کپور کویی، گلد فیش فلس مرواریدی، کله‌شیری و دیگر گونه‌ها را تولید کنند.
مثلث تولید و قطب زینتی
مدیر امور شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی البرز درباره ساختار واحدهای شیلاتی استان بیان کرد: در مجموع ۲۴۲ واحد فعال شیلاتی شامل مزارع پرورش، تکثیر، زینتی و زالو در استان ثبت شده است. بیشترین تمرکز واحدها در نظرآباد با ۵۹ واحد، ساوجبلاغ با ۵۷ واحد و کرج با ۵۳ واحد دیده می‌شود.
وی افزود: استان در فعالیت‌های سردآبی با ۱۵۸ واحد، گرمابی با ۴۱ واحد، خاویاری با ۳ واحد، منابع آبی با ۲ واحد، تکثیر با ۳ واحد، زالو با ۴ واحد و زینتی با ۳۱ واحد فعال است.
به گفته صادقیان، کرج، ساوجبلاغ و نظرآباد سه ضلع مثلث تولید استان هستند. تمرکز بالای واحدهای زینتی در کرج با ۱۶ واحد، چهارباغ با ۴ واحد و فردیس با ۳ واحد، شکل‌گیری قطب زینتی در غرب استان را تأیید می‌کند. وجود سه مرکز تکثیر با تولید ۱۱.۵ میلیون قطعه بچه‌ماهی سردآبی نیز مزیت راهبردی استان در تأمین نهاده به شمار می‌آید.
کرج پیشتاز تولید، طالقان و اشتهارد در جایگاه‌های بعدی
مدیر امور شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی البرز با اشاره به عملکرد تولید استان در سال ۱۴۰۴ به تفکیک شهرستان گفت: کرج با ۱۰۹۳ تن، معادل ۲۷ درصد تولید استان، پیشتاز است. ساوجبلاغ با ۸۸۲ تن معادل ۲۲ درصد، نظرآباد با ۷۸۹ تن معادل ۲۰ درصد و طالقان با ۶۵۸ تن معادل ۱۶ درصد، چهار شهرستان اصلی تولید استان را تشکیل می‌دهند. پس از این چهار شهرستان، اشتهارد با ۲۷۴ تن، چهارباغ با ۲۳۵ تن و فردیس با ۸۴ تن قرار می‌گیرند.
وی افزود: در بخش ماهیان زینتی، کرج با ۹.۸۶ میلیون قطعه، معادل ۵۲ درصد تولید استان، قطب مطلق است. پس از آن، نظرآباد با ۳.۷۲ میلیون قطعه، ساوجبلاغ با ۲.۳۰ میلیون قطعه، چهارباغ با ۲.۲۸ میلیون قطعه، فردیس با ۰.۵۹ میلیون قطعه و اشتهارد با ۰.۲۸ میلیون قطعه قرار دارند. تولید زالوی طبی نیز در نظرآباد با ۵۲ هزار قطعه، ساوجبلاغ و چهارباغ هر یک با ۳۸ هزار قطعه و کرج با ۲۲ هزار قطعه متمرکز است.
منابع آبی، اتکا به چاه و چشمه
صادقیان درباره منابع آبی استان عنوان کرد: استان البرز دارای تنوع منابع آبی است، با این حال، بر خلاف استان‌های شمالی، اتکای اصلی بر چاه‌های شخصی با ۴۱۳۷ حلقه و چشمه‌ها با ۲۳۸۱ دهنه است. همچنین ۱۰۶ رشته رودخانه و ۲۲۹ رشته قنات در استان ثبت شده است. دو منبع آبی سطحی بزرگ نیز وجود دارد: سد کرج با مساحت متوسط ۴۰۰ هکتار و تولید سالانه ۱۰۰ تن ماهی، و سد طالقان با مساحت متوسط ۱۲۰۰ هکتار و تولید سالانه ۳۵۰ تن ماهی،این دو سد در مجموع ۴۵۰ تن از تولید استان را تشکیل می‌دهند.
وی تأکید کرد: به دلیل چالش‌های آب و انرژی، برنامه توسعه آبزی‌پروری نسبت به سایر استان‌ها محدودیت بیشتری دارد. در البرز دو رودخانه بزرگ کرج و طالقان وجود دارد که در بالادست سد امیرکبیر و طالقان، به دلیل تأمین آب شرب استان‌های تهران، البرز و قزوین، با محدودیت صدور مجوز روبه‌رو هستند.
ظرفیت نهفته ۴۵۰ تنی
مدیر امور شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی البرز درباره ظرفیت‌های نهفته استان خاطرنشان کرد: بر اساس مطالعات و تجارب عملی، ظرفیت‌های توسعه‌ای مهمی در استان شناسایی شده است.
وی افزود: در منطقه اشتهارد و نظرآباد، ظرفیت ۴۸ تن گوشت خاویاری به همراه ۲.۵ تن خاویار وجود دارد. در کرج، ظرفیت بیش از ۲۰۰ تن ماهی گرمابی از نوع کپور وجود دارد که با استفاده از ۳۰۰ باب استخر ذخیره آب کشاورزی می‌توان ۱۲۰ تن به تولید افزود. در طالقان نیز ظرفیت ۳۰۰ تن سردآبی اضافه وجود دارد که با تکمیل مجوزهای صادرشده به تولید استان اضافه می‌شود. در مجموع، ظرفیت نهفته استان حدود ۴۵۰ تن افزایش تولید برآورد می‌شود.
به گفته صادقیان، کم‌هزینه‌ترین مسیر افزایش تولید در کوتاه‌مدت، فعال‌سازی ظرفیت خاویاری در اشتهارد و نظرآباد با استفاده از استخرهای موجود و بهره‌برداری از استخرهای ذخیره آب کشاورزی در کرج برای تولید گرمابی است. در میان‌مدت، تکمیل مجوزهای صادرشده در طالقان می‌تواند ۳۰۰ تن به تولید سردآبی استان اضافه کند.
برنامه هفتم و اشتغال
صادقیان درباره اهداف کمی تولید استان در برنامه هفتم پیشرفت اظهار کرد: مجموع ماهیان پرورشی از ۳۷۵۸ تن در سال ۱۴۰۳ به ۴۲۱۹ تن در سال ۱۴۰۷ هدف‌گذاری شده است که رشدی ۱۲.۳ درصدی را نشان می‌دهد. عملکرد واقعی سال ۱۴۰۴ برابر با ۴۰۱۵ تن است که نشان می‌دهد استان از برنامه جلوتر است و در صورت فعال‌سازی ظرفیت‌های نهفته می‌تواند اهداف ۱۴۰۷ را زودتر محقق کند.
وی با اشاره به اشتغال مستقیم ثبت‌شده در فعالیت‌های شیلاتی استان در سال ۱۴۰۴ گفت: این رقم برابر با ۱۵۰۵ نفر است. بیشترین اشتغال مربوط به شهرستان کرج با ۵۸۴ نفر، سپس نظرآباد با ۲۵۸ نفر، ساوجبلاغ با ۲۵۶ نفر، فردیس با ۱۳۹ نفر، چهارباغ با ۱۳۷ نفر، طالقان با ۷۰ نفر و اشتهارد با ۶۱ نفر است. از نظر نوع فعالیت، بخش زینتی با ۷۳۰ نفر معادل ۴۹ درصد و سردآبی با ۶۶۱ نفر معادل ۴۴ درصد، بیشترین سهم اشتغال را دارند.
مدیر شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی استان با تأکید بر تمرکز ۷۳ درصد اشتغال استان در سه شهرستان کرج، نظرآباد و ساوجبلاغ گفت: هرگونه شوک در حوزه آب، برق، بازار یا بهداشت در این شهرستان‌ها اثر مستقیم بر معیشت و ثبات اجتماعی خواهد داشت. بخش زینتی با ۷۳۰ نفر اشتغال، یک فرصت ارزشمند برای توسعه مشاغل خانگی و پایدار روستایی است.
صادقیان با جمع‌بندی وضعیت استان بیان کرد: البرز با وجود محدودیت منابع آبی نسبت به استان‌های شمالی، عملکرد قابل قبولی در سال ۱۴۰۴ داشته است. برای حفظ و ارتقای این مسیر، پنج اولویت پیشنهادی عبارت‌اند از تکمیل مجوزهای صادرشده در طالقان برای افزایش سردآبی، فعال‌سازی ظرفیت خاویاری در اشتهارد و نظرآباد با هدف تولید گوشت و خاویار، توسعه تولید گرمابی با استفاده از استخرهای ذخیره آب کشاورزی در کرج، توسعه بازار و بسته‌بندی ماهیان زینتی در کرج، چهارباغ و فردیس، و مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی به‌ویژه در ساوجبلاغ و چهارباغ برای کاهش ریسک افت تولید در خشکسالی هستند.
مجوز محیط زیست و چشم‌انداز توسعه
مدیر امور شیلات و آبزی‌پروری جهاد کشاورزی البرز با اشاره به موضوع مجوزهای محیط زیستی تصریح کرد: طبق قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار، برای واحدهای پرورش ماهی صنعتی و نیمه‌صنعتی نیاز به استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست نیست؛ ولی اداره کل محیط زیست اعلام می‌نماید که عمل به این مصوبه نیاز به ابلاغ از طرف سازمان محیط زیست کشور دارد.
وی افزود: استعلام از محیط زیست صرفاً برای مناطق چهارگانه حفاظت‌شده در کشور، که در البرز فقط منطقه حفاظت‌شده البرز جنوبی را داریم، شامل می‌شود و برای دیگر نقاط استان نیازی به مجوز نیست.
صادقیان در پایان گفت: استان البرز با تولید ۴۰۱۵ تن ماهیان خوراکی، ۱۹ میلیون و ۳۰ هزار قطعه ماهیان زینتی و ۱۵۰ هزار قطعه زالوی طبی، در سال گذشته عملکرد قابل توجهی در حوزه شیلات داشته است. با این حال، محدودیت منابع آبی و چالش‌های انرژی، مسیر توسعه را کند کرده است. فعال‌سازی ظرفیت‌های جدید در طالقان و ساوجبلاغ، توسعه پرورش خاویاری در نظرآباد و اشتهارد، و رفع موانع مجوزدهی محیط زیست می‌تواند تولید استان را در سال‌های آینده به‌طور محسوسی افزایش دهد.
منبع خبر: مهر نیوز
