خبرگزاری البرز نیوز، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: افزایش حضور سگ‌های بلاصاحب و رهاشده در معابر و فضاهای عمومی شهر کرج طی سال‌های اخیر، افزون بر ایجاد نگرانی‌های اجتماعی و شهری، احتمال افزایش موارد گزیدگی و انتقال بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان را به یکی از مطالبات جدی شهروندان تبدیل کرده است. مدیریت این مسئله صرفاً از طریق جمع‌آوری حیوانات از سطح شهر امکان‌پذیر نیست، بلکه مستلزم همکاری و هماهنگی مؤثر میان دستگاه‌های مسئول است.

جواد چپردار، عضو شورای اسلامی شهر کرج، در گفت‌وگو با خبرنگار البرز نیوز، با اشاره به محدودیت ظرفیت مدیریت شهری در زمینه جمع‌آوری، نگهداری، عقیم‌سازی و واکسیناسیون سگ‌های بلاصاحب، تأکید کرد که شهرداری تنها دستگاه مسئول در این حوزه نیست و وزارت بهداشت و سازمان دامپزشکی نیز باید متناسب با وظایف تخصصی خود، در مدیریت این موضوع ایفای نقش کنند.

در ادامه، مشروح گفت‌وگوی خبرگزاری البرز نیوز با جواد چپردار، رئیس کمیسیون حقوقی و نظارت شورای اسلامی شهر کرج درباره وضعیت سگ‌های بلاصاحب و ضرورت ساماندهی این معضل را می‌خوانید:

این عضو شورای شهر کرج درباره وضعیت سگ‌های بلاصاحب و رهاشده در کرج و افزایش نگرانی‌ها درباره گزیدگی و بیماری‌های مشترک انسان و حیوان اظهار کرد: موضوع سگ‌های بلاصاحب فقط یک مسئله مربوط به مدیریت شهری نیست و برای مدیریت آن باید مجموعه‌ای از دستگاه‌های مسئول و تخصصی در کنار یکدیگر قرار گیرند.

وی با اشاره به اینکه در بسیاری از موارد افکار عمومی شهرداری را تنها متولی این موضوع می‌داند، افزود: در حالی که بر اساس ضوابط موجود، شهرداری یکی از دستگاه‌های مسئول در حوزه جمع‌آوری، نگهداری و ساماندهی سگ‌های بلاصاحب است، دستگاه‌های دیگری مانند وزارت بهداشت و سازمان دامپزشکی نیز در زمینه بیماری‌های مشترک و کنترل مخاطرات بهداشتی مسئولیت دارند.

آمار دقیقی از سگ‌های بلاصاحب نداریم

عضو شورای اسلامی شهر کرج با بیان اینکه یکی از مشکلات اصلی در مدیریت سگ‌های بلاصاحب، نبود آمار دقیق و رسمی است، گفت: ما در کشور آمار رسمی و دقیقی از تعداد سگ‌های بلاصاحب نداریم و اعدادی که در برخی گزارش‌ها مطرح می‌شود، بیشتر برآوردهایی است که از سوی مراکز و منابع مختلف ارائه شده است.

چپردار ادامه داد: در برخی گزارش‌های بین‌المللی و همچنین اطلاعاتی که از سوی مراکز علمی، سازمان‌های دامپزشکی و دستگاه‌های متولی ارائه شده، برآوردهایی درباره جمعیت سگ‌های بلاصاحب وجود دارد، اما نمی‌توان این اعداد را به عنوان آمار قطعی و رسمی کشور اعلام کرد.

وی افزود: بر اساس مجموعه اطلاعات و گزارش‌هایی که وجود دارد، برآوردهایی در محدوده سه تا پنج میلیون سگ بلاصاحب در کشور مطرح شده است، اما تأکید می‌کنم که این عدد، آمار رسمی و قطعی نیست و نیازمند یک پایش و سرشماری دقیق است.

عضو شورای شهر کرج تصریح کرد: وقتی آمار دقیقی از تعداد سگ‌های بلاصاحب وجود نداشته باشد، طبیعتاً برنامه‌ریزی برای جمع‌آوری، نگهداری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون، انگل‌زدایی و کنترل جمعیت آنها نیز با مشکل مواجه خواهد شد.

چپردار با اشاره به نگرانی‌های موجود درباره بیماری هاری اظهار کرد: مردم معمولاً وقتی صحبت از سگ‌های بلاصاحب می‌شود، بیشتر نگران هاری هستند، در حالی که بیماری‌های قابل انتقال از سگ به انسان تنها به هاری محدود نمی‌شود و بیماری‌های مشترک دیگری نیز وجود دارد که باید مورد توجه دستگاه‌های تخصصی قرار گیرد.

شهرداری تنها متولی مدیریت سگ‌های بلاصاحب نیست

وی با اشاره به ضوابط وزارت کشور در زمینه ساماندهی سگ‌های بلاصاحب گفت: در کشور بخشنامه‌ای از سوی وزارت کشور وجود دارد که شهرداری‌ها را در زمینه جمع‌آوری و مدیریت سگ‌های بلاصاحب مسئول می‌داند، اما در همان چارچوب، دستگاه‌های تخصصی دیگری نیز در این موضوع مسئولیت دارند.

عضو شورای شهر کرج افزود: سؤال من این است که چرا در افکار عمومی و حتی در برخی مواقع در نگاه دستگاه‌ها، شهرداری به عنوان تنها متولی این موضوع شناخته می‌شود؟ اگر قرار است مسئله سگ‌های بلاصاحب و پیامدهای بهداشتی آنها مدیریت شود، وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی و سایر دستگاه‌های مسئول نیز باید در این فرآیند حضور مؤثر داشته باشند.

چپردار ادامه داد: شهرداری مسئولیت‌هایی دارد، اما مدیریت بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان، یک موضوع تخصصی است و نمی‌توان انتظار داشت تمام این مسئولیت‌ها به تنهایی توسط شهرداری انجام شود.

وی با انتقاد از وضعیت موجود گفت: اطلاعات و بررسی‌هایی که ما داریم نشان می‌دهد سایر دستگاه‌های مسئول آن‌گونه که باید و شاید در موضوع سگ‌های بلاصاحب پای کار نیستند و بخش عمده فشار و مطالبه عمومی متوجه شهرداری شده است.

عضو شورای اسلامی شهر کرج تأکید کرد: اگر قرار است این مسئله حل شود، باید مسئولیت‌ها شفاف شود و هر دستگاه متناسب با وظیفه قانونی و تخصصی خود وارد میدان شود.

ظرفیت کرج برای نگهداری سگ‌ها کافی نیست

چپردار با اشاره به محدودیت ظرفیت مراکز نگهداری سگ‌های بلاصاحب در کرج گفت: حتی اگر تمام ظرفیت‌های موجود مدیریت شهری را نیز در نظر بگیریم، امکان اینکه یک کلان‌شهر بتواند تمام سگ‌های بلاصاحب را جمع‌آوری، نگهداری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون و انگل‌زدایی کند، وجود ندارد.

وی افزود: شهر کرج دارای دو مرکز نگهداری سگ‌های بلاصاحب است و ظرفیت این مراکز در مجموع حدود دو هزار قلاده عنوان می‌شود. حال باید پرسید آیا این ظرفیت با تعداد سگ‌های بلاصاحب موجود در یک کلان‌شهر مانند کرج تناسب دارد؟

عضو شورای شهر کرج ادامه داد: یکی از این مراکز در محدوده باغستان قرار دارد و مرکز دیگری نیز در محدوده حلقه‌دره مستقر است. این مراکز ظرفیت مشخصی دارند و نمی‌توان انتظار داشت با ظرفیت محدود، تمام جمعیت سگ‌های بلاصاحب شهر را مدیریت کرد.

چپردار با طرح این پرسش که پس از جمع‌آوری سگ‌ها چه اقدامی باید انجام شود، گفت: وقتی یک سگ جمع‌آوری می‌شود، باید برای آن تصمیم مشخصی وجود داشته باشد؛ آیا قرار است نگهداری شود، عقیم‌سازی شود، واکسیناسیون و انگل‌زدایی شود یا پس از طی مراحل لازم دوباره در محیط رهاسازی شود؟

وی افزود: موضوع فقط جمع‌آوری نیست. جمع‌آوری اولین مرحله است و بعد از آن مجموعه‌ای از اقدامات تخصصی و هزینه‌بر باید انجام شود. اگر ظرفیت نگهداری وجود نداشته باشد یا منابع کافی برای عقیم‌سازی، واکسیناسیون و سایر اقدامات پیش‌بینی نشده باشد، نمی‌توان انتظار داشت مشکل با جمع‌آوری مقطعی حل شود.

عضو شورای شهر کرج با اشاره به هزینه‌های عقیم‌سازی نیز گفت: عقیم‌سازی، به‌ویژه در مورد سگ‌های ماده، هزینه قابل توجهی دارد و نمی‌توان این اقدام را بدون در نظر گرفتن منابع مالی و ظرفیت واقعی پیمانکاران و مراکز درمانی انجام داد.

وی تصریح کرد: سؤال مهم این است که آیا قراردادهایی که اکنون با پیمانکاران مراکز نگهداری سگ‌های بلاصاحب وجود دارد، از نظر تعداد و هزینه، ظرفیت لازم برای عقیم‌سازی واقعی سگ‌های جمع‌آوری‌شده را دارد؟ پاسخ این سؤال نیازمند بررسی دقیق است، اما به نظر می‌رسد ظرفیت موجود حتی به اندازه بخش کوچکی از نیاز واقعی شهر نیست.

هاری تنها بیماری قابل انتقال از سگ به انسان نیست

چپردار با بیان اینکه توجه عمومی نباید تنها به بیماری هاری محدود شود، گفت: سگ‌های بلاصاحب می‌توانند در انتقال بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان نقش داشته باشند و هاری تنها یکی از این بیماری‌هاست.

وی افزود: البته هاری با وجود خطرناک بودن، از این جهت قابل کنترل‌تر است که در موارد مشکوک، امکان شناسایی، پیگیری و اقدامات پیشگیرانه وجود دارد و اگر فردی توسط سگ مشکوک به هاری گزیده شود، می‌توان موضوع را دنبال کرد و اقدامات درمانی و پیشگیرانه لازم را انجام داد.

عضو شورای اسلامی شهر کرج ادامه داد: نگرانی مردم کاملاً قابل درک است، اما باید توجه داشت که موضوع بیماری‌های مشترک گسترده‌تر از هاری است و دستگاه‌های تخصصی باید در این زمینه اطلاعات دقیق و علمی را در اختیار مردم قرار دهند.

چپردار تأکید کرد: وقتی یک موضوع همزمان با سلامت عمومی مردم، حیوانات و محیط شهری ارتباط دارد، نمی‌توان آن را صرفاً یک مسئله خدمات شهری تلقی کرد. این موضوع نیازمند حضور متخصصان حوزه سلامت، دامپزشکی و مدیریت شهری است.

وی افزود: مردم باید بدانند در صورت مشاهده سگ‌های بلاصاحب یا مواجهه با موارد گزیدگی، چه اقداماتی انجام دهند و دستگاه‌های مسئول نیز باید مسیر مشخصی برای اطلاع‌رسانی، واکسیناسیون و پیگیری موارد مشکوک داشته باشند.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: به جز هاری که در افکار عمومی از بیماریهای مشترک انسان و دام در سگ‌ها مورد توجه و دغدغه شهروندان می باشد، سایر بیماری‌های از جمله لپتوسپیروز، لیشمانیوز، کمپیلوباکتریوز، بروسلوز، کیست هیداتیک، درماتوفیتوز و سالمونلا نیز از اصلی ترین بیماری‌های قابل انتقال از سگ هاست که در بهداشت و سلامت بسیار حائز اهمیت می باشند. نکته دیگر در چالش سگ های بلا صاحب نقض توازن زیست محیطی،زاد و ولد تصاعدی و انتقال بیماری به سایر حیوانات حیات وحش می باشد.

جمع آوری سگ‌های بلاصاحب نیازمند همکاری سه‌جانبه است

عضو شورای اسلامی شهر کرج در ادامه پیشنهاد خود برای اصلاح شیوه موجود را مطرح کرد و گفت: به اعتقاد من باید دستگاه‌های متولی از جمله سازمان دامپزشکی، وزارت بهداشت و شهرداری‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند و سازوکار مشترکی برای مدیریت این موضوع ایجاد کنند.

چپردار افزود: بخشنامه موجود وزارت کشور که شهرداری را در زمینه جمع‌آوری و ساماندهی سگ‌های بلاصاحب مسئول می‌داند، در شرایط فعلی قابلیت اجرایی کامل ندارد؛ زیرا ظرفیت‌های موجود در کلان‌شهرها با حجم واقعی مسئله تناسب ندارد.

وی ادامه داد: هیچ کلان‌شهری با ظرفیت‌های محدود موجود نمی‌تواند به تنهایی تمام سگ‌های بلاصاحب را جمع‌آوری کند و تمام مراحل نگهداری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون و انگل‌زدایی را انجام دهد و در نهایت نیز جمعیت را کنترل کند.

عضو شورای شهر کرج گفت: راهکار این است که دستگاه‌های مسئول به جای اینکه هر کدام بخشی از موضوع را جداگانه دنبال کنند، در قالب یک توافقنامه سه‌جانبه یا سازوکار مشترک، مسئولیت‌ها و منابع را مشخص کنند.

چپردار تأکید کرد: شهرداری باید وظیفه خود را انجام دهد، اما وزارت بهداشت و سازمان دامپزشکی نیز باید متناسب با مسئولیت‌های تخصصی و قانونی خود پای کار باشند. بدون این همکاری، مدیریت بیماری‌های ناشی از سگ‌های بلاصاحب و کنترل جمعیت آنها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

وی در پایان خاطرنشان کرد: مسئله سگ‌های بلاصاحب فقط جمع‌آوری چند حیوان از سطح شهر نیست، بلکه مجموعه‌ای از مسائل مرتبط با جمعیت حیوانات، سلامت عمومی، بیماری‌های مشترک، ظرفیت مراکز نگهداری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون و مسئولیت دستگاه‌های مختلف است و تا زمانی که این زنجیره به صورت مشترک مدیریت نشود، نمی‌توان انتظار داشت مشکل به شکل پایدار حل شود.

در مجموع، اظهارات این عضو شورای شهر کرج نشان می‌دهد که حل معضل سگ‌های بلاصاحب در کرج نیازمند تغییر رویکرد از مدیریت صرفاً شهری به یک برنامه مشترک و تخصصی است؛ برنامه‌ای که در آن شهرداری مسئولیت‌های اجرایی خود را انجام دهد و وزارت بهداشت و سازمان دامپزشکی نیز در حوزه کنترل بیماری‌های مشترک، واکسیناسیون و نظارت تخصصی ایفای نقش کنند.

تا زمانی که این مسئولیت‌ها به‌صورت هماهنگ دنبال نشود و ظرفیت‌های موجود با حجم واقعی مسئله متناسب نشود، جمع‌آوری مقطعی سگ‌ها نمی‌تواند به کنترل پایدار این معضل منجر شود.