به گزارش خبرنگار البرز نیوز از البرز، تالاب صالحیه دیگر فقط یک دغدغه محیطزیستی نیست؛ این پهنه خشکشده، به تدریج در حال تغییر کارکرد است. جایی که زمانی نقش تعدیلکننده اقلیم محلی و سد طبیعی در برابر گردوغبار را ایفا میکرد، حالا در آستانه تبدیلشدن به منبع تولید ریزگرد قرار دارد. تداوم خشکی، بلاتکلیفی مصوبات احیایی و تأمیننشدن حقابه، صالحیه را به نقطهای رسانده که پیامدهای آن میتواند فراتر از مرزهای البرز، دامان تهران را نیز بگیرد.
تالاب صالحیه امروز در تقاطع تصمیمهای بزرگ ایستاده است؛ از یکسو وعده احیا و تأمین حقابه و از سوی دیگر خطر تثبیت خشکی و تبدیلشدن به کانون فعال ریزگرد. واقعیت میدانی نشان میدهد زمان به سود این تالاب نمیگذرد و هر تأخیر، هزینهای مضاعف برای محیط زیست و سلامت ساکنان البرز و تهران بهدنبال خواهد داشت. صالحیه دیگر منتظر جلسه و مصوبه نیست؛ این تالاب به اقدام فوری نیاز دارد، پیش از آنکه خشکیاش به بحرانی فراگیر تبدیل شود.
هشدار رسمی دادگستری؛ صالحیه در مسیر بیابانزایی
شدت بحران تالاب صالحیه پیشتر پای دستگاه قضایی را نیز به ماجرا باز کرده بود. شهریورماه ۱۴۰۴، رئیس کل دادگستری استان البرز از صدور سند حدنگاری تالاب صالحیه به مساحت ۱۶ هزار هکتار به نام سازمان حفاظت محیط زیست خبر داد؛ اقدامی که با هدف تثبیت مالکیت و جلوگیری از تعرض به این پهنه طبیعی انجام شد.
در همان نشست شورای حفظ حقوق بیتالمال، دادگستری البرز هشدار داد حدود ۷۰۰ هکتار از تالاب صالحیه در وضعیت مستعد تبدیلشدن به کانون ریزگرد قرار دارد و بر همین اساس، کمیتهای با عضویت دستگاههای متولی مأمور پیگیری تأمین حقابه و احیای تالاب شد؛ مأموریتی که با گذشت چند ماه، هنوز اثر ملموسی در وضعیت میدانی تالاب نشان نداده است.
تالاب، در صورت رهاشدن، مستعد تبدیلشدن به منابع فعال گردوغبار است
یکی از کارشناسان محیط زیست در گفتوگو با البرز نیوز گفت که خشکشدن کامل تالاب صالحیه، تنها به حذف یک زیستگاه ختم نمیشود. بسترهای رسی و نمکی این تالاب، در صورت رهاشدن، مستعد تبدیلشدن به منابع فعال گردوغبار است؛ ذراتی که با هر باد، میتوانند بهراحتی به مناطق شهری البرز و حتی پایتخت منتقل شوند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، صالحیه میتواند به حلقهای تازه در زنجیره بحران ریزگردها تبدیل شود؛ بحرانی که پیامدهای آن از افزایش بیماریهای تنفسی تا افت کیفیت زندگی شهروندان قابل پیشبینی است.
پنل خورشیدی یا پاککردن صورت مسئله؟
این کارشناس در مورد جانمایی پنل خورشیدی در تالاب گفت: در شرایطی که احیای تالاب معطل مانده، پیشنهاد وزارت نیرو برای جانمایی پنلهای خورشیدی در بخشهایی از تالاب که بیش از ۵۰ سال آبگیری نشده، پرسشهای تازهای ایجاد کرده است. هرچند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر ضروری است، اما این نگرانی وجود دارد که چنین طرحهایی به جای احیای تالاب، به تثبیت وضعیت خشکی و تغییر کاربری تدریجی آن منجر شود.
وی ادامه داد: تالاب صالحیه بیش از آنکه قربانی کمبارشی باشد، قربانی تعلل در اجراست. اسناد صادر شده، کمیتهها تشکیل شده و هشدارها داده شدهاند، اما آنچه در میدان دیده میشود، تالابی است که هر روز خشکتر میشود. اگر تأمین حقابه و حذف زهکشیها فوراً در اولویت قرار نگیرد، صالحیه بهزودی نه یک پرونده قابل احیا، بلکه یک بحران تثبیتشده خواهد بود. پرسش روشن است: مسئولیت پیامدهای زیستمحیطی و سلامتمحور این تعلل بر عهده چه نهادی خواهد بود؟
صالحیه با ۹۹درصد خشکی؛ بارندگیها بیاثر ماند
قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز، در گفتوگو با البرز نیوز، ضمن ترسیم تصویری نگرانکننده از وضعیت کنونی تالاب صالحیه، اظهار کرد: در حال حاضر ۹۹ درصد از تالاب صالحیه کاملا خشک شده و به جز دو لکه کوچک، آبی در این تالاب وجود ندارد.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست البرز، کاهش بارندگی در پاییز و زمستان سال جاری در کنار اثرگذاری ناچیز همان میزان بارش ثبتشده، عملاً کمکی به بهبود وضعیت تالاب نکرده و صالحیه همچنان در شرایط بحرانی باقی مانده است.
مصوبات روی کاغذ، توقف در میدان
وی با اشاره به برگزاری جلسات مرتبط با هدف احیای تالاب، از تصمیمگیریهایی میگوید که هنوز به مرحله اجرا نرسیدهاند.
محمدپور توضیح داد: در شورای برنامهریزی استان نیز با دستور استاندار البرز مقرر شد کمیته تخصصی برای پیگیری احیای تالاب تشکیل شود. مصوبات خوبی هم داشتیم؛ از جمله حذف زهکشیهایی که چند دهه قبل ایجاد شدهاند، اما این مصوبه تاکنون محقق نشده است.
وی اذعان داشت: بخشی از این زهکشیها مربوط به تالاب اللهآباد در استان قزوین است و بخش دیگر در محدوده تالاب صالحیه و استان البرز قرار دارد؛ مسألهای که احیای تالاب را به همکاری فرابخشی و بیناستانی گره زده است.
احیای معلق؛ اعتبار نیست، زمان میگذرد
محمدپور با اشاره به اخذ مجوزهای قانونی برای پرکردن زهکشها و حذف کانالهای مخرب تالاب به البرز نیوز گفت: مجوزهای لازم را دریافت کردهایم، اما اجرای این اقدامات منوط به تأمین اعتبار است که هنوز محقق نشده.
وی تأکید کرد: در شرایطی که تالاب بهشدت آسیبپذیر شده، تأخیر در اقدامهای عملی میتواند بازگشتپذیری اکوسیستم را با تردید جدی مواجه کند.
پیشنهاد تازه؛ پنل خورشیدی روی تالاب خشک
محمدپور با اشاره به پیشنهاد وزارت نیرو، اظهار کرد: به سازمان حفاظت محیط زیست، پیشنهاد شده بخشی از تالاب که بیش از ۵۰ سال آبگیری نشده، برای جانمایی پنلهای خورشیدی مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته این مسئول، موضوع مورد نظر در دستور کار سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد و قرار است طی روزهای آینده در نشستی با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور بررسی شود؛ پیشنهادی که میتواند سرنوشت آینده صالحیه را وارد مسیر تازهای از تصمیمگیری کند.
انتهای پیام/
منبع خبر: ایلنا
